"99 isim" nereye dayanıyor?

Hz. Peygamber'in (s.a.v.) bildirdiği, Ebû Hüreyre (r.a.) yoluyla Buhârî (no. 7392) ve Müslim'in (no. 2677) naklettiği sahih hadise dayanır: 'Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; kim bunları ihsâ ederse cennete girer.' Bu sayı sonradan uydurulmuş değildir.

"Allah" ismi 99'un içinde midir?

İki yaklaşım vardır. Bir görüşe göre "Allah" lafzı 99'un ilk ismidir (Tirmizî tertibi, Diyanet gibi birçok liste böyledir). Diğer görüşe göre "Allah", bütün güzel isimleri kuşatan ism-i zâttır (lafza-i celâl) ve 99 sıfat ismi O'na aittir. İkisi de ilmî olarak geçerlidir.

Allah'ın isimleri 99 ile mi sınırlıdır?

Hayır. Âlimlerin çoğunluğuna göre (İmam Nevevî) ve Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre hadisteki 99 sayısı sınırlama değildir; bunlar Allah'ın en meşhur güzel isimleridir. Allah'ın isimleri daha çoktur; bir kısmı yalnız O'nun ilminde saklıdır.

Esmâ-ül Hüsnâ ile fal veya havas yapılır mı?

Hayır. İsimlerle fal bakmak, "şu ismi şu kadar oku, şu olur" biçimindeki dayanaksız havas iddiaları ve sayısal sır arayışları dinî dayanaktan yoksundur. Doğru yol, isimleri tanıyıp anlamıyla dua etmektir (A'râf, 180).

Esmâ-ül Hüsnâ Nedir? Allah'ın 99 İsminin Anlamı ve Dayanağı

Q: "İhsâ" sadece saymak mı demektir?

Sadece saymak değildir. Âlimler ihsâyı; isimleri ezberlemek, anlamlarını kavramak ve gereğince iman edip ahlâkıyla yaşamak olarak açıklamıştır (Beyhakî, Nevevî).

Tanımı

Esmâ-ül Hüsnâ ne demektir?

Esmâ-ül Hüsnâ (الأسماء الحسنى), "en güzel isimler" demektir. Allah Teâlâ'nın zâtını, sıfatlarını ve fiillerini bildiren; kemal ve güzellik ifade eden isimlerinin tamamına verilen addır. Bu tabir Kur'ân-ı Kerîm'de dört âyette geçer: A'râf 180, İsrâ 110, Tâhâ 8 ve Haşr 24.

Kur'ân-ı Kerîm

وَلِلّٰهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَا

"Allah'ın en güzel isimleri O'nundur. O hâlde O'na o isimlerle dua edin."

A'râf Sûresi, 180

Haşr sûresinin son âyetleri (22-24) de birçok güzel ismi bir arada sayar; bu âyetler Allah'ın Melik, Kuddûs, Selâm, Mü'min, Müheymin, Azîz, Cebbâr, Mütekebbir, Hâlık, Bârî ve Musavvir gibi isimlerini zikrederek "en güzel isimler O'nundur" buyurur.

Dayanağı

Neden "99 isim" deniyor?

Bunun dayanağı, Hz. Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) bildirdiği; Ebû Hüreyre (r.a.) yoluyla Buhârî ile Müslim'in naklettiği sahih bir hadistir:

Sahih Hadis

إِنَّ لِلّٰهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا، مِائَةً إِلَّا وَاحِدًا، مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ

"Şüphesiz Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; yüzden bir eksik. Kim bunları ihsâ ederse cennete girer."

Buhârî, Tevhîd 12 (no. 7392), Şurût 18; Müslim, Zikir 5 (no. 2677) — Ebû Hüreyre'den (r.a.).

Bu hadiste üç önemli ayrıntı vardır:

1 "99" sayısının dayanağı sahihtir

Bu sayı sonradan insanlar tarafından uydurulmuş değildir; doğrudan Hz. Peygamber'in (s.a.v.) sahih hadisine dayanır.

2 Sahih hadis, 99 ismi tek tek saymaz

İsimlerin isim isim sıralandığı meşhur liste, ayrı bir rivayet olan Tirmizî (no. 3507) ve İbn Mâce naklinde yer alır. Ancak isimlerin tek tek sıralandığı bu bölümün Hz. Peygamber'e (s.a.v.) aidiyeti hadis âlimlerince tartışılmış; isnadı birçoklarınca zayıf / ravi eklemesi (müdrec) kabul edilmiştir. Bu yüzden farklı tertipler vardır (örneğin "Allah" lafzının yeri, Vâhid/Ehad tercihi).

3 Allah'ın isimleri 99 ile sınırlı değildir

Hadisteki "99", bir sınırlama değil; bu isimlerin en meşhurları oluşudur. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu da 99 sayısının Allah'ın isimlerini sınırlandırmadığını belirtir; Allah'ın isimleri daha çoktur ve bir kısmı yalnız O'nun ilminde saklıdır (İmam Nevevî, Şerhu Sahîh-i Müslim).

Peki neden tam olarak 99? Hadis, bu 99 ismin özel bir fazileti olduğunu bildirir; fakat neden tam 99 olduğunu veya hangi isimlerin bu gruba girdiğini kesin ve tek bir listeyle vermez. Bu yüzden, örneğin Kur'ânî bir isim olan El-Ehad'ın belirli bir 99'luk listeye dâhil olup olmaması, o listenin hangi rivayete/tertibe dayandığıyla ilgilidir.

Kavram

"İhsâ" (saymak) ne demektir?

Hadiste geçen ihsâ kelimesi "saymak, sayıp bitirmek" anlamına gelse de, âlimler bunu yalnızca dille saymak olarak anlamamıştır. İhsânın kapsamı; isimleri ezberlemek, anlamlarını kavramak ve gereğince iman edip ahlâkıyla yaşamaktır (Beyhakî, el-Esmâ ve's-Sıfât; İmam Nevevî).

Yani maksat, Allah'ı güzel isimleriyle gerçekten tanımak ve bu tanıyışı kalbe, dile ve amele yansıtmaktır.

Amel

İsimlerle nasıl dua edilir?

Kur'ân, güzel isimlerle dua etmeyi doğrudan emreder: "O'na o isimlerle dua edin." (A'râf, 180). En güzel yol, istediğin şeyle mânâsı uyumlu bir isimle Allah'a yönelmektir: rızık isterken er-Rezzâk, bağışlanma dilerken el-Gaffâr, şifa umarken eş-Şâfî anlamındaki isimlerle…

Hz. Peygamber'in (s.a.v.) rahmetin genişliğini hatırlatan sahih bir müjdesi:

Sahih Hadis

الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمٰنُ، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ

"Merhamet edenlere Rahmân olan Allah merhamet eder. Siz yerdekilere merhamet edin ki gökte olan (Allah) da size merhamet etsin."

Tirmizî, Birr 16 (no. 1924); Ebû Dâvûd, Edeb 58 (no. 4941) — hasen-sahih.

Esmâ-ül Hüsnâ ile fal bakmak, "şu ismi şu kadar oku, kesin şu olur" türünden dayanaksız havas/fazilet iddiaları ve ebcedi sayısal bir "sır" gibi sunmak dinî dayanaktan yoksundur. Doğru olan, isimleri anlamıyla tanıyıp içten dua etmektir.

Daha fazlası mı? Esmâ-ül Hüsnâ hakkında sık sorulan 16 soru ve kaynaklı cevapları için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz at.

Şimdi zikre başla

99 ismi anlamlarıyla keşfet, dokunarak zikrini çek ve günün ismiyle gününe başla.

Zikirmatiğe git